Araç yıkama alanları, tamirhaneler, otoparklar, lojistik merkezleri ve akaryakıt istasyonlarından kaynaklanan yağmur suları veya yıkama suları; petrol, benzin ve motor yağı gibi tehlikeli hidrokarbon türevlerini barındırır. Bu hafif sıvıların doğaya ve kanalizasyon altyapısına doğrudan deşarj edilmesi ekolojik bir felakete yol açabilir. EN 858 standardı, bu riskleri bertaraf etmek amacıyla kullanılan hafif sıvı ayırıcı sistemlerin teknik çerçevesini çizen küresel bir mühendislik standardıdır.
Bu standart iki ana bölümden oluşmaktadır:
EN 858-1 (Ürün Tasarımı ve Test Metotları): Ayırıcıların yapısal mukavemeti, işlevsel performansı, laboratuvar ortamındaki test standartları, Class I ve Class II sınıflandırmaları ile markalama kurallarını kapsar.
EN 858-2 (Boyutlandırma ve İşletme Esasları): Tesis veya arazinin türüne göre doğru Nominal Boyut (NS) hesaplama kriterlerini, montaj, bakım ve periyodik temizlik adımlarını tanımlar.
Petrol Ayırıcı Sınıfları: Class I ve Class II Arasındaki Farklar
EN 858 standardı, sistemlerin çıkış suyunda sağladığı maksimum yağ ve petrol konsantrasyonuna göre iki farklı performans sınıfı tanımlar:
Sınıf I (Class I - Koalesörlü Ayırıcılar): İçerisinde özel bir koalesör filtre (küçük yağ damlacıklarını birleştirerek büyüten yapı) barındıran ileri düzey sistemlerdir. Çıkış suyunda 5 mg/L veya daha az hidrokarbon konsantrasyonu garanti eder. Yağmur suyu hatları, nehir/göl gibi yüzeysel alıcı ortamlara doğrudan deşarj noktaları ve hassas ekolojik bölgelerde kullanılması zorunludur.
Sınıf II (Class II - Gravimetrik Ayırıcılar): Yalnızca yoğunluk farkı (yerçekimi) prensibiyle çalışan geleneksel sistemlerdir. Çıkış suyunda 100 mg/L seviyesinde bir arıtma kalitesi sunar. Genellikle çıkış suyunun belediye kanalizasyon şebekesine ve merkezi bir atık su arıtma tesisine bağlı olduğu, deşarj limitlerinin daha esnek tutulduğu alanlarda tercih edilir.
Petrol Ayırıcılarda Nominal Boyut (NS) Hesaplaması
Sistemlerin kapasite seçimi, saniyedeki maksimum debi karşılığı olan Nominal Boyut (NS) değeri üzerinden yürütülür. Doğru bir NS seçimi yapılmadığında, ani debi dalgalanmalarında (örneğin şiddetli yağış anında) ayırıcı içerisindeki petrol fazı taşarak deşarj hattına kaçabilir.
Hesaplama yapılırken şu üç temel bileşen formüle dahil edilir:
Yağmur Suyu Debisi: Açık alanlardaki (otoparklar vb.) proje sahasının yüzey alanı ve bölgenin maksimum yağış yoğunluğu katsayısına göre hesaplanır.
Proses ve Yıkama Suyu Debisi: Araç yıkama tabancaları, zemin temizleme makineleri veya endüstriyel ekipmanlardan gelen sürekli akış miktarını temsil eder.
Yoğunluk ve Hafif Sıvı Katsayısı: Tutulması hedeflenen yağın veya akaryakıtın özgül ağırlığına, emülsiyon oluşturma riskine ve ortamda deterjan bulunup bulunmadığına göre hesaplamayı revize eden düzeltme faktörüdür.
Yasal Mevzuat Uyarısı: Çevre Bakanlığı ve yerel su idareleri tarafından yapılan denetimlerde, deşarj standartlarının aşılması ağır cezai yaptırımlara tabidir. Projenizin hidrolik yapısına uygun doğru bir NS ve Sınıf seçimi, hem yasal uyumluluk hem de çevre sağlığı için kritik önem taşır.
